KENTLİ OLARAK HAKLARIMIZI NE KADAR BİLİYORUZ? (1)

KENTLİ OLARAK HAKLARIMIZI NE KADAR BİLİYORUZ? (1)

Gündelik kullanıma 2. Dünya Savaşı sonrası giren fakat düşünsel kökenleri Eski Yunan ve Roma Hukuku’na dayanan “İnsan Hakları” nın sınırları gün geçtikçe değişiyor ve çeşitleniyor.

Kentsel yaşam ya da kentte yaşam penceresinden bakıldığında kent, insan haklarının korunduğu ve gerçekleştirildiği bir yaşam alanıdır. İdeal olarak bahsettiğimiz kent, temelde toplulukların, kentli haklarının güvence altına alındığı bir kenttir.

Kentli olarak haklarımız, öncelikle birey olarak sahip olduğumuz insan haklarını ve ardından içinde bulunduğumuz kentin kentsel ve çevresel değerleri üzerindeki haklarımızın tümünü kapsar. Bu hakların uluslararası alanda gündeme gelmesi ve ele alınması 1992 yılında imzalanan Avrupa Kentsel Şartı (European Urban Charter)’nda belirtilmiştir. Bu şartın özelliği, hükümetlerin değil, yerel yönetimlerin imzasına açılmış bir metin olmasıdır.

Aslında Avrupa çapında geliştirilen bir kentsel politika ürünü olan bu şartla Avrupa’da her ülkede uygulanabilecek bir dizi yol gösterici evrensel ilke tanımlanmıştır. Şartın benimsediği ve önemle üzerinde durduğu iki temel ilke ise “işbirliği” ve “dayanışma” dır.

Kentli hakları alanındaki en önemli belge olan Avrupa Kentsel Şartı, 20 maddelik bir deklarasyon ve 13 maddelik şart ilkelerinden oluşmaktadır*.

Aşağıda belirtilen hakların gerçekleşmesi fertlerin, dayanışma ve sorumlu hemşeriliğe ilişkin eşit yükümlülükleri kabul etmesine bağlıdır. Avrupa yerleşimlerinde yaşayan kent sakinleri güvenlik, sağlıklı bir çevre, istihdam, konut, dolaşım, sağlık, spor ve dinlence, kültürler arası kaynaşma, kaliteli bir mimari ve fiziksel çevre, işlevlerin uyumu, katılım, ekonomik kalkınma, sürdürülebilir kalkınma, mal ve hizmetler, doğal zenginlikler ve kaynaklar, kişisel bütünlük, belediyeler arası işbirliği, finansal yapı ve mekanizmalar, eşitlik haklarına sahiptir:

Yerel yönetimler için pratik bir kent yönetimi el kitabı oluşturmak amacı olan bu şartı Türkiye’den henüz hiçbir yerel yönetimin imzalamadığı söyleniyor. Peki ya bizim kentli olarak haklarımız nerede yer alıyor? Hakkımızı nerede arayacağız?

**Yazının devamı ve yukarıda bahsedilen 20 maddenin açılımı önümüzdeki hafta yazımızda yer alacak.

*Avrupa Kentsel Şartı linki: https://tbb.gov.tr/online/kitaplar/avrupa_kentsel_sarti_2017/html5forpc.html

26 January, 2021 / Konya Mimod yazdı

YORUM YAZ